Importance of Testosterone:టెస్టోస్టిరోన్ అనేది పురుషుల శరీరంలో ప్రాధాన్యమైన స్త్రీ-పురుష హార్మోన్లలో ఒకటి. దీనిని మగవారి హార్మోన్ అని కూడా అంటారు. ఇది ముఖ్యంగా వృషణాల్లో (Testes) ఉత్పత్తి అవుతుంది. చిన్నప్పటి నుండి పెద్ద దశ వరకు మగ పిల్లల శారీరక అభివృద్ధి, గంభీరమైన స్వరం, మీసాలు-గడ్డం, ఎముకల దృఢత ఇవన్నీ టెస్టోస్టిరోన్ వల్లే జరుగుతాయి. కానీ ఇందులో అత్యంత కీలక పాత్ర స్పెర్మ్ ఉత్పత్తి మరియు ఫెర్టిలిటీ.
 |
| Importance of Testosterone |
టెస్టోస్టిరోన్ మేల్ ఫెర్టిలిటీలో ఎలా ప్రభావం చూపుతుంది?
టెస్టోస్టిరోన్ స్థాయి సరైన రీతిలో ఉండటం పురుషుల సంతాన సాఫల్యానికి అత్యంత అవసరం. హార్మోన్ స్థాయి తగ్గినప్పడు స్పెర్మ్ సంఖ్య, స్పెర్మ్ కదలిక, స్పెర్మ్ క్వాలిటీ అన్నీ ప్రభావితం అవుతాయి. వృషణాల్లో స్పెర్మ్ తయారీ చేసే ‘సెర్టోలీ’ మరియు ‘లేయ్డిగ్’ సెల్స్ సరిగ్గా పనిచేయడానికి టెస్టోస్టిరోన్ అవసరం. దీని లోపం వల్ల పురుషులలో సెక్స్ డ్రైవ్ తగ్గడం, శీఘ్ర స్ఖలనం, ఎరెక్టైల్ డిస్ఫంక్షన్ వంటి సమస్యలు కూడా రావొచ్చు.
Also Read: ప్రెగ్నెన్సీలో శృంగారం చేయొచ్చా? - Dr. Shashant
Also Read: ప్రెగ్నెన్సీలో శృంగారం చేయొచ్చా? - Dr. Shashant
స్పెర్మ్ ఉత్పత్తిలో టెస్టోస్టిరోన్ పాత్ర
సహజ పరిస్థితుల్లో స్పెర్మ్ తయారీకి శరీరం LH, FSH అనే రెండు హార్మోన్లను విడుదల చేస్తుంది. ఇవి వృషణాల్లో టెస్టోస్టిరోన్ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహిస్తాయి. ఈ టెస్టోస్టిరోన్ స్పెర్మ్ సెల్స్ను పూర్ణంగా ఎదిగేలా చేస్తుంది. టెస్టోస్టిరోన్ తగ్గితే స్పెర్మ్ పూర్తిగా మేచ్యూర్ అయ్యే అవకాశాలు తగ్గిపోతాయి. =
దీని వల్ల:
స్పెర్మ్ కౌంట్ తగ్గిపోవడం
స్పెర్మ్ ఆకారం మారిపోవడం (abnormal morphology)
స్పెర్మ్ కదలిక మందగించడం (low motility)
గర్భధారణ అవకాశాలు తగ్గడం
అంటే టెస్టోస్టిరోన్ స్థాయులు మెయింటేన్ అవ్వకపోతే సంతానం పొందడం కష్టమవుతుంది.
లో టెస్టోస్టిరోన్ లక్షణాలు
పురుషుల్లో హార్మోన్ స్థాయి తగ్గినప్పుడు కొన్ని స్పష్టమైన మార్పులు కనిపిస్తాయి:
సెక్స్ డ్రైవ్ తగ్గడం
శక్తి, ఉల్లాసం తగ్గిపోవడం
ఎరెక్షన్ సమస్యలు
మానసిక ఆందోళన, చిరాకు
కండరాలు బలహీనపడటం
వృషణాల పరిమాణం తగ్గడం
స్పెర్మ్ సంఖ్య తగ్గడం
ఈ లక్షణాలు కొన్ని నెలలుగా ఉంటే హార్మోన్ టెస్టు చేయించడం మంచిది.
టెస్టోస్టిరోన్ తగ్గడానికి కారణాలు
మగవారిలో టెస్టోస్టిరోన్ స్థాయి తగ్గడానికి పలు కారణాలు ఉన్నాయి:
అధిక ఒత్తిడి, నిద్రలేమి
లావు/అధిక బరువు
మద్యపానం, ధూమపానం
డయాబెటీస్, హైపర్టెన్షన్
స్టెరాయిడ్స్ వినియోగం
వయస్సు పెరగడం
థైరాయిడ్ సమస్యలు
కొన్ని మందుల దుష్ప్రభావాలు
ఈ కారణాలు ఫెర్టిలిటీని కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి.
టెస్టోస్టిరోన్ పెరగడానికి సహాయపడే సహజ మార్గాలు
హార్మోన్ స్థాయి సహజంగా పెంచుకోవడం ద్వారా ఫెర్టిలిటీ కూడా మెరుగుపడుతుంది. ఇవి చాలా ప్రభావవంతమైన మార్గాలు:
ప్రోటీన్, జింక్, విటమిన్ D, ఒమేగా-3 ఉన్న ఆహారం తినడం
రోజూ 7-8 గంటలు నిద్రపోవడం
రెగ్యులర్ వ్యాయామం
బరువు తగ్గడం
ఆల్కహాల్, ధూమపానం నుంచి దూరంగా ఉండటం
హీట్ ఎక్స్పోజర్ (hot baths, laptops on lap) తగ్గించడం
ఒత్తిడి తగ్గించుకోవడం
ఈ మార్పులు స్ఫెర్మ్ క్వాలిటీని మెరుగుపరుస్తాయి.
సహజ పరిస్థితుల్లో స్పెర్మ్ తయారీకి శరీరం LH, FSH అనే రెండు హార్మోన్లను విడుదల చేస్తుంది. ఇవి వృషణాల్లో టెస్టోస్టిరోన్ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహిస్తాయి. ఈ టెస్టోస్టిరోన్ స్పెర్మ్ సెల్స్ను పూర్ణంగా ఎదిగేలా చేస్తుంది. టెస్టోస్టిరోన్ తగ్గితే స్పెర్మ్ పూర్తిగా మేచ్యూర్ అయ్యే అవకాశాలు తగ్గిపోతాయి. =
దీని వల్ల:
స్పెర్మ్ కౌంట్ తగ్గిపోవడం
స్పెర్మ్ ఆకారం మారిపోవడం (abnormal morphology)
స్పెర్మ్ కదలిక మందగించడం (low motility)
గర్భధారణ అవకాశాలు తగ్గడం
అంటే టెస్టోస్టిరోన్ స్థాయులు మెయింటేన్ అవ్వకపోతే సంతానం పొందడం కష్టమవుతుంది.
లో టెస్టోస్టిరోన్ లక్షణాలు
పురుషుల్లో హార్మోన్ స్థాయి తగ్గినప్పుడు కొన్ని స్పష్టమైన మార్పులు కనిపిస్తాయి:
సెక్స్ డ్రైవ్ తగ్గడం
శక్తి, ఉల్లాసం తగ్గిపోవడం
ఎరెక్షన్ సమస్యలు
మానసిక ఆందోళన, చిరాకు
కండరాలు బలహీనపడటం
వృషణాల పరిమాణం తగ్గడం
స్పెర్మ్ సంఖ్య తగ్గడం
ఈ లక్షణాలు కొన్ని నెలలుగా ఉంటే హార్మోన్ టెస్టు చేయించడం మంచిది.
టెస్టోస్టిరోన్ తగ్గడానికి కారణాలు
మగవారిలో టెస్టోస్టిరోన్ స్థాయి తగ్గడానికి పలు కారణాలు ఉన్నాయి:
అధిక ఒత్తిడి, నిద్రలేమి
లావు/అధిక బరువు
మద్యపానం, ధూమపానం
డయాబెటీస్, హైపర్టెన్షన్
స్టెరాయిడ్స్ వినియోగం
వయస్సు పెరగడం
థైరాయిడ్ సమస్యలు
కొన్ని మందుల దుష్ప్రభావాలు
ఈ కారణాలు ఫెర్టిలిటీని కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి.
టెస్టోస్టిరోన్ పెరగడానికి సహాయపడే సహజ మార్గాలు
హార్మోన్ స్థాయి సహజంగా పెంచుకోవడం ద్వారా ఫెర్టిలిటీ కూడా మెరుగుపడుతుంది. ఇవి చాలా ప్రభావవంతమైన మార్గాలు:
ప్రోటీన్, జింక్, విటమిన్ D, ఒమేగా-3 ఉన్న ఆహారం తినడం
రోజూ 7-8 గంటలు నిద్రపోవడం
రెగ్యులర్ వ్యాయామం
బరువు తగ్గడం
ఆల్కహాల్, ధూమపానం నుంచి దూరంగా ఉండటం
హీట్ ఎక్స్పోజర్ (hot baths, laptops on lap) తగ్గించడం
ఒత్తిడి తగ్గించుకోవడం
ఈ మార్పులు స్ఫెర్మ్ క్వాలిటీని మెరుగుపరుస్తాయి.
టెస్టోస్టిరోన్ ఇచ్చే మందులు తీసుకోవడం ఫెర్టిలిటీని తగ్గిస్తుందా?
చాలా మంది పురుషులు హార్మోన్ స్థాయి పెంచుకోవడానికి టెస్టోస్టిరోన్ ఇంజెక్షన్లు లేదా జెల్స్ వాడుతారు. కానీ ఇది ఫెర్టిలిటీకి హానికరం. ఎందుకంటే శరీరానికి బయటి నుంచి టెస్టోస్టిరోన్ ఇస్తే సహజ LH, FSH ఉత్పత్తి ఆగిపోతుంది. స్పెర్మ్ తయారీ దెబ్బతింటుంది. కొంతమంది పురుషుల్లో స్పెర్మ్ కౌంట్ పూర్తిగా శూన్యం అయ్యే అవకాశం కూడా ఉంది. కాబట్టి ఫెర్టిలిటీ కావాల్సిన పురుషులు డాక్టర్ సలహా లేకుండా టెస్టోస్టిరోన్ మందులు తీసుకోకూడదు.
టెస్టోస్టిరోన్ సమస్యలను ఎలా డయాగ్నోస్ చేస్తారు?
రక్త పరీక్షల ద్వారా హార్మోన్ స్థాయులు
స్పెర్మ్ టెస్ట్ (Semen Analysis)
వృషణాల అల్ట్రాసౌండ్
థైరాయిడ్, షుగర్ టెస్టులు
ఈ పరీక్షల ఆధారంగా సమస్యను ఖచ్చితంగా గుర్తించవచ్చు.
టెస్టోస్టిరోన్ సమస్యలకు చికిత్స
కారణాన్ని బట్టి చికిత్సలు ఉంటుంది:
ఫెర్టిలిటీ కోసం ప్రత్యేక హార్మోన్ థెరపీలు (Clomiphene, HCG)
లైఫ్స్టైల్ మార్పులు
పోషకాల సప్లిమెంట్స్
డాక్టర్ సూచించిన మెడికేషన్
చికిత్స ప్రారంభించిన కొన్ని నెలల్లో స్పెర్మ్ కౌంట్, క్వాలిటీ మెరుగుపడుతుంది.
టెస్టోస్టిరోన్ అనేది మేల్ ఫెర్టిలిటీలో అత్యంత కీలకమైన హార్మోన్. ఇది తగ్గడం వల్ల స్పెర్మ్ నాణ్యత, సంఖ్య, సెక్స్ హెల్త్ అన్నీ ప్రభావితం అవుతాయి. కానీ సరైన పరీక్షలు, సరైన చికిత్స, ఆరోగ్యకర జీవనశైలి ద్వారా ఈ సమస్యను పూర్తిగా నియంత్రించుకోవచ్చు. గర్భధారణ పథకాలు ఉన్న పురుషులు హార్మోన్ స్థాయి, స్పెర్మ్ హెల్త్ పై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టడం చాలా అవసరం.
చాలా మంది పురుషులు హార్మోన్ స్థాయి పెంచుకోవడానికి టెస్టోస్టిరోన్ ఇంజెక్షన్లు లేదా జెల్స్ వాడుతారు. కానీ ఇది ఫెర్టిలిటీకి హానికరం. ఎందుకంటే శరీరానికి బయటి నుంచి టెస్టోస్టిరోన్ ఇస్తే సహజ LH, FSH ఉత్పత్తి ఆగిపోతుంది. స్పెర్మ్ తయారీ దెబ్బతింటుంది. కొంతమంది పురుషుల్లో స్పెర్మ్ కౌంట్ పూర్తిగా శూన్యం అయ్యే అవకాశం కూడా ఉంది. కాబట్టి ఫెర్టిలిటీ కావాల్సిన పురుషులు డాక్టర్ సలహా లేకుండా టెస్టోస్టిరోన్ మందులు తీసుకోకూడదు.
టెస్టోస్టిరోన్ సమస్యలను ఎలా డయాగ్నోస్ చేస్తారు?
రక్త పరీక్షల ద్వారా హార్మోన్ స్థాయులు
స్పెర్మ్ టెస్ట్ (Semen Analysis)
వృషణాల అల్ట్రాసౌండ్
థైరాయిడ్, షుగర్ టెస్టులు
ఈ పరీక్షల ఆధారంగా సమస్యను ఖచ్చితంగా గుర్తించవచ్చు.
టెస్టోస్టిరోన్ సమస్యలకు చికిత్స
కారణాన్ని బట్టి చికిత్సలు ఉంటుంది:
ఫెర్టిలిటీ కోసం ప్రత్యేక హార్మోన్ థెరపీలు (Clomiphene, HCG)
లైఫ్స్టైల్ మార్పులు
పోషకాల సప్లిమెంట్స్
డాక్టర్ సూచించిన మెడికేషన్
చికిత్స ప్రారంభించిన కొన్ని నెలల్లో స్పెర్మ్ కౌంట్, క్వాలిటీ మెరుగుపడుతుంది.
టెస్టోస్టిరోన్ అనేది మేల్ ఫెర్టిలిటీలో అత్యంత కీలకమైన హార్మోన్. ఇది తగ్గడం వల్ల స్పెర్మ్ నాణ్యత, సంఖ్య, సెక్స్ హెల్త్ అన్నీ ప్రభావితం అవుతాయి. కానీ సరైన పరీక్షలు, సరైన చికిత్స, ఆరోగ్యకర జీవనశైలి ద్వారా ఈ సమస్యను పూర్తిగా నియంత్రించుకోవచ్చు. గర్భధారణ పథకాలు ఉన్న పురుషులు హార్మోన్ స్థాయి, స్పెర్మ్ హెల్త్ పై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టడం చాలా అవసరం.